भारतातील पंचायती राज – ग्रामीण स्वराज्याची मजबूत पायाभरणी

'मुख्ख्मंत्री पंचायत राज अभियान' 'रात्रीची ग्रामसभा'

'मुख्ख्मंत्री पंचायत राज अभियान' 'रात्रीची ग्रामसभा'घेण्यात आली होती.
ग्रामपंचायत करभेळ क गावामध्ये दिनांक ११/१०/२०२५ रोजी रात्री ग्रामसभा झाली आहे.
ग्रामसभे मधे विविध विषयाव चर्चा करण्यात आली

प्लास्टिक विचाताना महिला

प्लास्टिक हा एक कृत्रिम किंवा मानवनिर्मित पॉलिमर आहे, जो सेल्युलोज, कोळसा, नैसर्गिक वायू किंवा कच्च्या तेलासारख्या नैसर्गिक पदार्थांपासून बनवला जातो. या पदार्थांना पॉलिमरायझेशन प्रक्रियेद्वारे लहान रेणू एकत्र जोडून मोठे, साखळीसारखे रेणू तयार केले जातात. प्लास्टिक हे हलके, टिकाऊ, स्वस्त आणि वेगवेगळ्या आकारात सहजपणे साच्यात बसवता येणारे असल्यामुळे दैनंदिन जीवनात त्याचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होतो.
प्लास्टिकची वैशिष्ट्ये:
उत्पादन: प्लास्टिक प्रामुख्याने नैसर्गिक संसाधने, जसे की कच्च्या तेलापासून बनवले जाते. तेल शुद्धीकरण कारखान्यात डिस्टिलेशन प्रक्रियेतून प्लास्टिकचे उत्पादन सुरू होते.
गुणधर्म: प्लास्टिकचे अनेक गुणधर्म आहेत, जसे की ते जंग-प्रतिरोधक आहे, आम्ल आणि क्षारांसारख्या रसायनांशी प्रतिक्रिया करत नाही, टिकाऊ आहे, हलके आहे आणि विविध प्रकारच्या आकारात सहजपणे बदलले जाऊ शकते.
उपयोग: घरातल्या टूथब्रशपासून ते दुधाच्या पिशव्या, बिस्किटांची पाकिटे, दूरदर्शन संच अशा अनेक दैनंदिन वस्तू प्लास्टिकपासून बनवल्या जातात.
प्लास्टिकचे प्रकार:
थर्मोप्लास्टिक (Thermoplastics): हे प्लास्टिक उष्णतेने मऊ होतात आणि थंड झाल्यावर कडक होतात. हे पुनर्वापर करण्यासाठी योग्य असतात.
थर्मोसेटिंग (Thermosetting): एकदा उष्णता दिल्यानंतर हे प्लास्टिक कायमस्वरूपी कडक होतात आणि पुन्हा वितळवता येत नाहीत.
प्लास्टिक प्रदूषण:
प्लास्टिक प्रदूषण म्हणजे प्लास्टिकच्या वस्तू आणि त्यांचे लहान कण (उदा. बाटल्या, पिशव्या) पृथ्वीच्या वातावरणात जमा होणे, ज्यामुळे पर्यावरण आणि मानवी आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम होतो.
प्लास्टिक प्रदूषणावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी नवीन उपायांची गरज आहे, जेणेकरून २०४० पर्यंत समुद्रात जाणारा प्लास्टिक कचरा कमी करता येईल, असे संयुक्त राष्ट्रांनी म्हटले आहे.

'मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायत राज अभियान'

'मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायत राज अभियान' ही महाराष्ट्र शासनाच्या ग्रामविकास विभागाने सुरू केलेली एक महत्त्वाकांक्षी योजना आहे, ज्याचा उद्देश ग्रामीण भागातील जिल्हा परिषद, पंचायत समिती आणि ग्रामपंचायतींची कार्यक्षमता वाढवणे आहे. या अभियानांतर्गत गावांचा सर्वांगीण विकास साधण्यासाठी ग्रामपंचायतींना प्रोत्साहन आणि पुरस्कार देऊन सक्षम बनवले जाते, ज्यामुळे त्यांची कामगिरी सुधारते आणि ग्रामीण भागाचा सर्वांगीण विकास होतो.
अभियानाची मुख्य उद्दिष्ट्ये
कार्यक्षमता वाढवणे: जिल्हा परिषद, पंचायत समिती आणि ग्रामपंचायतींच्या कार्यक्षमतेत सुधारणा करणे.
आदर्श गाव विकास: गावांना आदर्श मॉडेल गाव म्हणून विकसित करणे.
प्रोत्साहन: ग्रामपंचायतींच्या उत्कृष्ट कामांना प्रोत्साहन देऊन स्पर्धात्मक वातावरण निर्माण करणे.
सर्वांगीण विकास: गावांचा शाश्वत आणि सर्वसमावेशक विकास साधणे.
अभियानाचे घटक
सात मुख्य घटक: अभियानामध्ये अनेक विकासात्मक घटकांचा समावेश आहे, ज्याद्वारे गावांचा सर्वांगीण विकास साधला जातो.
बहुस्तरीय पुरस्कार प्रणाली: ग्रामपंचायतींना त्यांच्या कामगिरीनुसार प्रोत्साहन देण्यासाठी पुरस्कारांची तरतूद आहे.
अंमलबजावणी
प्रारंभ: अभियानाचा शुभारंभ १७ सप्टेंबर २०२५ रोजी झाला होता.
कालावधी: हे अभियान १७ सप्टेंबर ते ३१ डिसेंबर या कालावधीत राबवण्याचे निर्देश आहेत.
कार्यक्रम: अभियानाच्या अंतर्गत राज्यस्तरीय कार्यशाळा, प्रशिक्षण वर्ग आणि विशेष ग्रामसभा आयोजित करण्यात आल्या होत्या.

महिलाना शिवण क्लास मध्ये ब्लाऊज कटिंग आणि शिलाई,कपडे शिवणे: साधे कपडे, पँट आणि इतर टेलरिंगची कामे

महिलांना शिवण क्लासेसमध्ये मूलभूत शिलाईचे तंत्र, ब्लाऊज कटिंग आणि शिलाई, आणि कपडे शिवणे शिकवले जाते.
शिवण क्लासमध्ये काय शिकवले जाते?
मूलभूत शिलाई: हाताने आणि मशीनने टाके घालणे, नमुने बनवणे.
ब्लाऊज कटिंग आणि शिलाई: विविध मापांचे ब्लाऊज पेपरवर कटिंग करणे आणि शिलाई करणे.
कपडे शिवणे: साधे कपडे, पँट आणि इतर टेलरिंगची कामे शिकवली जातात.

अंगणवाडी पोषण आहार अभियान

अंगणवाडी पोषण आहार अभियान हा एक राष्ट्रीय स्तरावरचा कार्यक्रम आहे, ज्याचे उद्दिष्ट ०-६ वर्षे वयोगटातील मुले, किशोरवयीन मुली, गर्भवती महिला आणि स्तनदा माता यांच्यामध्ये कुपोषण, बालमृत्यू आणि रक्तक्षयाचे प्रमाण कमी करणे आहे. हा कार्यक्रम एकात्मिक बाल विकास सेवा (ICDS) योजनेचा एक महत्त्वाचा भाग असून, तो तंत्रज्ञान आणि सामुदायिक सहभागाद्वारे पोषण, आरोग्यसेवा आणि पूर्व-प्राथमिक शिक्षण प्रदान करतो. या अभियानाचे नवीन स्वरूप 'सक्षम अंगणवाडी आणि पोषण २.०' आहे.
अभियानाची मुख्य उद्दिष्ट्ये:
०-६ वर्षे वयोगटातील मुलांमध्ये वाढ खुंटणे, कुपोषण आणि कमी वजन रोखणे: यासाठी आवश्यक पोषण, आरोग्यसेवा आणि शिक्षण प्रदान करणे.
किशोरवयीन मुली, गर्भवती महिला आणि स्तनदा माता यांच्यामध्ये रक्तक्षयाचे प्रमाण कमी करणे: त्यांना पोषक आहाराची उपलब्धता आणि आरोग्य सेवा पुरवणे.
अभियानाची वैशिष्ट्ये:
एकात्मिक दृष्टिकोन: तंत्रज्ञान आणि विविध विभागांच्या समन्वयाने काम करते.
लक्ष्यित गट: यामध्ये लहान मुले, किशोरवयीन मुली, गर्भवती महिला आणि स्तनदा माता यांचा समावेश आहे.
पूरक पोषण आहार: पात्र लाभार्थ्यांना त्यांच्या गरजेनुसार कॅलरीज आणि प्रथिने यांचा समावेश असलेला आहार दिला जातो.
जागरूकता: राष्ट्रीय पोषण सप्ताहासारख्या उपक्रमांद्वारे लोकांना योग्य पोषण आणि संतुलित आहाराचे महत्त्व पटवून दिले जाते.

वृक्ष लागवड म्हणजे झाडे लावण्याची प्रक्रिया, जी पर्यावरणाचे संतुलन राखण्यासाठी, जमिनीची धूप थांबवण्यासाठी आणि हवामान सुधारण्यासाठी केली जाते. यासाठी योग्य झाडाची निवड करणे, मुळांच्या वाढीसाठी योग्य आकाराचा खड्डा खणणे, लागवडीनंतर योग्य काळजी घेणे, जसे की नियमित पाणी देणे आणि खत घालणे महत्त्वाचे आहे

वृक्ष लागवड म्हणजे झाडे लावण्याची प्रक्रिया, जी पर्यावरणाचे संतुलन राखण्यासाठी, जमिनीची धूप थांबवण्यासाठी आणि हवामान सुधारण्यासाठी केली जाते. यासाठी योग्य झाडाची निवड करणे, मुळांच्या वाढीसाठी योग्य आकाराचा खड्डा खणणे, लागवडीनंतर योग्य काळजी घेणे, जसे की नियमित पाणी देणे आणि खत घालणे महत्त्वाचे आहे
वृक्ष लागवडीची प्रक्रिया
झाडाची निवड: स्थानिक हवामानाशी जुळणारी आणि तुमच्या परिसरासाठी योग्य असलेली झाडे निवडा. मूळ प्रजातींची काळजी घेणे सोपे जाते.
खड्डा तयार करणे: झाडाच्या मुळांच्या गोळ्यापेक्षा २-३ पट रुंद आणि तेवढाच खोल असलेला खड्डा खणा.
रोप लावणे: मुळांच्या गोळ्याभोवतीचे आवरण काढून टाका, जेणेकरून मुळे सहज वाढू शकतील.
माती भरणे: झाड लावून खड्ड्यात माती भरा आणि हलके दाबून माती घट्ट करा.
पाणी देणे: लागवडीनंतर लगेच पाणी द्या.
वृक्ष लागवडीचे फायदे
पर्यावरणाचे संतुलन: झाडे कार्बन डायऑक्साइड शोषून घेतात आणि हवामान सुधारण्यास मदत करतात.
जमिनीची धूप थांबवणे: झाडांची मुळे माती धरून ठेवतात, ज्यामुळे जमिनीची धूप थांबते.
पाण्याचे संरक्षण: झाडे मातीची आर्द्रता टिकवून ठेवण्यास मदत करतात.
आर्थिक लाभ: लाकूड, इंधन आणि इतर वन उत्पादनांमधून उत्पन्न मिळते.
रोजगार निर्मिती: रोपवाटिका तयार करणे आणि वृक्ष लागवड करणे यामुळे रोजगार निर्माण होतो.
जमीन सुधारणा: मृत पानांद्वारे सेंद्रिय पदार्थ टाकून आणि मुळांच्या वाढीसाठी योग्य परिस्थिती निर्माण करून झाडे माती सुधारतात.